آکادمی و موسسه علمی پژوهشی ابن سینا

همانندجویی پایان نامه

همانندجویی پایان نامه به معنای کپی کردن یا بهره‌برداری از مطالب و داده‌های دیگران بدون وارد کردن منبع و اعتبار دهی به منبع است. در دنیای علمی و تحصیلی، همانند جویی به عنوان یکی از رفتارهایی که رعایت آن در ساخت پایان نامه یا هر نوع پروژه یا تحقیق، ضروری است به شمار می‌رود.

در همانندجویی پایان نامه، افراد از ایده‌ها، مطالب و دستاوردهای دیگران برای کمک به پژوهش خود استفاده می‌کنند، اما بدون اینکه اعتبار منبع را بدهند. این امر به طور جدی از دید دانشگاه‌ها و محققان گرفته تا نویسندگان کتاب، ظاهراً موجب کاهش طبقه‌بندی پروژه‌ها و انتشارات و همچنین آسیب به صنعت نویسندگی می‌شود.

بنابراین، برای جلوگیری از همانندی پایان نامه و رعایت حقوق مالکیت معنوی، باید منبع استفاده شده برای تحقیق و پژوهش را با هر شکل ممکن نشان داد و به صحت آن اطمینان حاصل کرد. این شامل ارجاع به متون، مقالات، کتاب‌ها و داده‌هایی است که برای تحقیق و پژوهش استفاده می‌شود. در ضمن، ارجاع به منابع باید با استفاده از سبک نگارشی مناسب مانند APA، MLA یا Chicago انجام شود. همچنین، باید به دقت از اینکه مطالب بدون ارجاع و بهره‌مندی از داده‌های دیگران در پایان نامه استفاده نشود، پرهیز کرد. در نهایت، باید به‌عنوان یک نویسنده اصیل، ایده‌ها و پژوهش خود را با استفاده از منابع برجسته، دقیق و قابل اعتماد، به خوبی اثبات کنید.

چگونه درصد همانندجویی را کم کنیم؟

برای اصلاح همانندجویی پایان نامه، ابتدا باید مشخص کنید که کدام قسمت از پایان نامه شما به همانندجویی مشکوک است. سپس با مراجعه به منابع مشابه در زمینه تحقیقی خود، به دنبال نقاط مشابه با تحقیقات دیگران در همان حوزه باشید. در صورت دست یافتن به نقاط مشابه، باید به همراه شناسایی منابع و مقالات مناسب، نوتیس از این نقاط مشابه به سرپرست واحد تحقیقات و پایان نامه دانشگاه خود اعلام کنید. برای رفع همانند جویی از تحقیقات و داده‌های دیگران باید با دقت به منابع خود ارجاع کرده و به صورت کامل و صحیح از اصلی بودن نتایج و داده‌ها موجود در پایان نامه خود اطمینان حاصل کنید.

اگر بعد از اعلام نسبت به مدت زمان برخوردگیری و نتیجه‌گیری از سوی دانشگاه خود مطمئن نیستید، می‌توانید با مراجعه به مشاور پایان نامه یا روابط عمومی دانشگاه خود، چگونگی وضعیت موارد خود را کنترل کنید. همچنین، در صورت عدم قابلیت تغییر وضعیت پایان نامه، باید با استفاده از سند "توافقیه و استفاده از پایان نامه" (Non-Disclosure or Confidentiality Agreement) جلوی همانند جویی، استفاده بدون اجازه یا شرط توافقی از پایان نامه را بگیرید.

سامانه همانندجویی

سامانه همانندجویی یک سیستم است که از طریق آن می‌توانید با جستجوی محتوای پایان‌نامه‌های دانشگاهی، محتوای مشابه یا همانند را در پایان‌نامه‌های دیگری که تاکنون توسط دانشجویان دیگری تهیه شده‌اند، شناسایی کنید. سامانه همانند جویی با استفاده از الگوریتم‌های خاصی به دنبال واژه‌ها و عبارات مشترک در پایان‌نامه‌ها می‌گردد و درصورت وجود تشابه بالا به دانشگاه گزارش می‌دهد.

هدف اصلی از ایجاد سامانه همانند جویی، جلوگیری از کپی‌برداری و واگذاری از اطلاعات دیگران به عنوان محتوای خود است. این سامانه در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی به کار می‌رود تا از مطالب منتشر شده در پایان‌نامه‌های دیگر فارغ التحصیلان استفاده نکنند و تنها با استفاده از تحقیقات خود راهکارهای خود را ارائه دهند. در کشورهای مختلف سامانه های همانندجویی برای جلوگیری از کپی برداری و دفاع از حقوق نویسندگان و پژوهشگران مورد استفاده قرار می گیرد.

برای بهبود سیستم ایجاد پیشگیری که می‌تواند به شناسایی پایان‌نامه‌هایی که به نظر می‌رسد بیش از حد به یکدیگر شبیه‌اند ادامه دهد، می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:

• استفاده از نرم افزارهای مانیتورینگ با کارایی یکپارچه و ضد همانندجویی، به کمک ابزار تجزیه و تحلیل ثبت‌شده، به کاربر پیام می‌دهد که مشکلی در متن وجود دارد.

• واکنش سریع به صورتی که افراد از ادامه مطالعه و کپی برداری بیشتر مطلع باشند، به همراه سرعت و عدم فرصت برای انجام دادن کپی بر داده‌ها.

• ارائه آموزش‌های پایان‌نامه‌نویسی که شامل تکنیک‌ها و استراتژی‌هایی برای جلوگیری از همانند‌جویی باشد.

در کل، با توجه به مخاطبان پایان‌نامه (فارغ التحصیلان و پژوهشگران) و شیوه‌های ممکن برای کپی کردن (کتاب‌ها، مقالات، اینترنت)، نوشتن پایان‌نامه با کمک سایرین و منابع دیگران اجتناب ناپذیر است. بنابراین در صورت وجود همانندی در پایان نامه و یا پژوهشتان نگران نباشید.

همانندی مجاز در پایان نامه

هنگام نوشتن پایان‌نامه، استفاده از منابع دیگر، نقل قول و مشاهده تکرار در درون پایان نامه اجتناب ناپذیر است. با این حال، تنها همانندی و تکرار ساختار یا قطعات کوچک متن نباید به اندازه‌ای باشد که محتوای اصلی پایان‌نامه‌ی دیگری را تشکیل دهد که این موضوع ممکن است به عنوان کپی‌برداری تلقی شود و منجر به مشکلات قانونی شود. به علاوه، اگر از منابع دیگر استفاده می‌شود، باید منبع و مؤلف را دقیقاً مشخص کرد و با استفاده از نشان دادن منبع به خواننده اجازه دهید آنها به عمیق‌تر شدن در موضوع خود بپردازند.

با این حال، در برخی موارد می‌توان با نظر استاد راهنما و دانشگاه می توان در حدود ۳۰-۳۵ درصد همانندی را در پایان نامه خود لحاظ کرد. حتی در این حالت نیز باید این محتوای تکراری و همچنین نحوه استفاده از آنها، دقیقاً گزارش شده و از اینکه با روش های ارجاع دهی مناسب این همانندی را پوشش داده شود.

در کل می توان گقت با توجه به اینکه هیچ پایان‌نامه‌ای کاملاً از همانندی خودداری کامل نمی‌کند، لذا پذیرش درصدی از همانندی در پایان‌نامه‌ها ممکن است ولی باید با مشاور پایان‌نامه و دستورالعمل‌های دانشگاه هماهنگ شود. در ضمن باید توجه داشت که در صورتی که متن پایان‌نامه به طور کامل از یک پایان‌نامهٔ دیگر کپی شده باشد یا بسیاری از بخش‌های آن کپی شده باشند، ممکن است مشکلات قانونی به وجود آید. لذا همیشه باید در نوشتار پایان‌نامه به منابع خود احترام گذاشت و در جملات به دقت از منابع استفاده کنید.

در صورت داشتن مشکل در بحث پایین اوردن درصد همانندی پایان نامه خود می توانید از خدمات آکادمی ابن سینا بهره مند شوید.